Površinski ovo je najmanja i najgušće naseljena beogradska opština: zauzima površinu od 292ha, na kojoj živi oko 60.000 stanovnika (58.386 prema popisu iz 2002. godine). Slava Opštine Vračar je Sveti Sava, a proslavlja se 27. januara.
Nazivi Vračar i Vračarsko polje pojavljuju se prvi put 1492. godine u turskom planu za osvajanje Beograda. Turski dokumenti iz 1560. godine spominju Vračar kao hrišćansku mahalu sa 17 kuća u okviru beogradske varoši. Sadržaj letopisne beleške iz 16. veka, koja izveštava o spaljivanju moštiju Svetog Save 27. aprila 1594. godine po starom kalendaru, označava Vračar kao buduće središte srpske duhovnosti. Na tom mestu je pet vekova kasnije podignut velelepan pravoslavni hram. Iako još u fazi izgradnje, Hram Svetog Save postao je simbol srpskog pravoslavlja i glavno obeležje Vračara i Beograda.
Preko puta Hrama pruža se drugo veliko arhitektonsko zdanje koje je nastalo na pepelu prethodnog – zgrada Narodne biblioteke Srbije. Uništen u nemačkom bombardovanju 6. aprila 1941. godine, bibliotečki fond je pet decenija mukotrpno obnavljan da bi danas, sa oko 4 miliona jedinica bibliotečkog materijala, nova zgrada Biblioteke predstavljala jednu od najznačajnijih nacionalnih institucija.
Na prilazu Hramu i Biblioteci stoji spomenik vođi prvog srpskog ustanka, voždu Karađorđu. Skulptura je okrenuta licem prema Karađorđevom parku, mestu odakle je Karađorđe 1806. godine zajedno sa 15 hiljada ustanika i glavninom ustaničke artiljerije krenuo u osvajanje Beograda. Pri dnu Karađorđevog parka, knez Aleksandar Karađorđević podigao je 1848. godine nadgrobni spomenik ustanicima palim 1806. godine.
Granice opštine Vračar čine tri bulevara: Bulevar kralja Aleksandra, Bulevar Jugoslovenske armije i Južni bulevar. Međusobno najudaljenije tačke su Srednja arhitektonska škola "Vojislav Ilić" i "Beograđanka" koja sa svojih 100 metara visine i posle 30 godina drži primat među višespratnicama na Balkanu.
Osim Narodne biblioteke, najznačajnija republička institucija na Vračaru je Zavod za zaštitu spomenika kulture. Njegov osnovni zadatak je očuvanje kulturnih, pre svega arhitektonskih vrednosti, a vrednih spomenika arhitekture ima na Vračaru na pretek.
Vračar ima i četiri pozorišta. Osim profesionalnog Beogradskog dramskog pozorišta, na opštini deluju još dve amaterske pozorišne družine koje postižu profesionalne rezultate Dadov i Teatar levo, a tu je i Pozorištance Puž.
Na Vračaru se nalazi sedište najstarije izdavačke kuće u Srbiji, Srpske književne zadruge, kao i jedna od najstarijih i najuglednijih gimnazija - Treća beogradska gimanzija. Osim Treće, na Vračaru su još i Četrnaesta gimnazija, Tehnička škola "Bora Marković", Centar za likovno obrazovanje, Škola za osnovno muzičko obrazovanje "Josif Marinković", tri srednje muzičke škole "Stanković", "Mokranjac" i "Slavenski" i šest osnovnih škola - "Vladislav Ribnikar", "Siniša Nikolajević", "Sveti Sava", "Jovan Miodragović", "Svetozar Marković" i "Kralj Petar II Karađorđević", kao i Specijalna osnovna škola "Dušan Dugalić" za decu ometenu u razvoju. Jedina visokoobrazovna institucija sa sedištem na Vračaru je Stomatološki fakultet.
Od medicinskih ustanova, na Vračaru se nalaze Zavod za transfuziju krvi, Zavod za zubno-lekarsku zaštitu, Studentska poliklinika, Dom zdravlja, kao i sedišta dve velike farmaceutske organizacije: "Hemofarm" i Apotekarska ustanova "Beograd".
Sportski centar nudi bogatu rekreativnu ponudu. U prostoru ovog centra deluju rukometni klub, plivački klub, vaterpolo klub, klub za sinhrono i umetničko plivanje, stonoteniski i teniski klubovi, plesni klub, klubovi koji neguju tradicije borilačkih veština… Na Vračaru se nalazi i stadion fudbalskog kluba "Obilić" koji se takmiči u okviru Prve fudbalske lige. "Obilić" je naziv i vračarskog šahovskog kluba koji u svojim redovima ima trojicu majstora FIDE. Valja spomenuti i to da je opština Vračar pokrovitelj Uskršnje trke na Beogradskom hipodromu.
Verovatno najveće znamenje Vračara su kafane. Iako su mnoge od njih netragom nestale, kao "Tabor", "Toplica", "Složna braća", "Tri lista duvana", "Golubac", "Orač" i "Kikevac" u kome je sa orkestrom svirao čuveni Carevac, vremenu su odoleli nekadašnji "Trandafilović", "Sokolac", "Vltava", "Kalenić", "Mlava", "Šumadija", "Orašac", "Zona Zamfirova" i "Mala madera". U međuvremenu su nikle "Čubura", "Ras" i "Čuburska lipa". One su bile i ostale mesta okupljanja pesnika, pisaca, novinara i boema, kao i odumirućeg građanskog staleža. "Trandafilović" čuva uspomenu na velikog srpskog pisca Borislava Pekića, dok nad kafanom "Čubura" još uvek bdi sen pesnika i boema Slobodana Markovića - Libera Markonija po kojem je skver ispred kafane nedavno dobio ime. Na istom mestu nalazi se popularni zanatski centar "Gradić Pejton", prvi centar ovakve vrste nastao u Beogradu. Još jedan, ovaj put trgovinski centar, nikao je preko puta Hrama Svetog Save. Usred Vračara smeštena je Kalenić pijaca, jedna od najstarijih i najpopularnijih zelenih pijaca.
Od momenta uvođenja višestranačkog sistema, građani Vračara se na izborima opredeljuju za građanske, demokratske stranke. Vračar je jedina opština u Srbiji i Jugoslaviji, koja na lokalnim izborima već u trećem mandatu nema nijednog odbornika ni ekstremno levih ni ekstremno desnih političkih stranaka. Skupština opštine i njen Izvršni odbor neprestano pomažu humanitarne organizacije i učestvuju u humanitarnim akcijama, stipendiraju učenike i studente, pomažu škole, Crkvu, kulturne i naučne ustanove.
Od aprila 1993. godine opština Vračar ima svoj grb i steg. Autor grba i stega je g. Dragomir Acović, predsednik Srpskog društva za heraldiku "Beli orao". Grb je simbol svih građana Vračara. Himnu Vračara je na tekst Ivana V. Lalića komponovao g. Rajko Maksimović.
